Grijp de macht, er zijn 5 soorten!

Managers en leiders (klik hier voor het verschil) hebben een bepaalde macht. Maar waar zit ‘m dat nou in? French en Raven kwamen in 1959 met een categorisering van macht die nog altijd heel treffend is (laatste twee licht aangepast).

1. Legitieme macht. Je kan dit ook positie- of functiemacht noemen. Het komt met de formele rol die iemand bekleed, waaraan “kleeft” dat diegene het voor ’t zeggen heeft. Denk aan een directeur, politieagent, of uitsmijter. Legitieme macht is dus niet per se bij wet geregeld, maar we accepteren de aan de rol gekoppelde macht.

2. Dwingende macht. Dit is de macht om anderen onvrijwillig tot bepaald gedrag te bewegen, via een dreiging als men dit niet doet. Denk niet alleen aan dreiging met fysiek geweld; het ligt vaak veel subtieler. Neem de dreiging van slechte beoordeling, toch geen promotie, te verwachten ruzie met je partner, en andere subtiele vormen van chantage. De subtiliteit kan ver gaan: de dreiging hoeft niet eens uitgesproken te worden, de schijn van dreiging volstaat.

3. Belonende macht. De tegenovergestelde van de vorige: mensen ergens toe bewegen via een beloning die je in het vooruitzicht stelt. Dus bv een bonus, goede beoordeling, promotie, extra liefde, etc. Dit werkt net zo subtiel als de vorige: je kan de mogelijkheid van een beloning voorspiegelen, en zelfs slechts de suggestie van een mogelijkheid kan volstaan.

4. Beschikkingsmacht. Oorspronkelijk expertmacht genoemd, en later door de auteurs aangevuld met informatiemacht als extra machtstype. Maar die extra categorie hoeft niet. Het gaat er om dat je over iets beschikt dat nodig of gewenst is. Dat kan inderdaad gaan om bepaalde expertise of informatie, maar denk ook aan een oertijdvoorbeeld als over het vuur beschikken, of als eigentijdser voorbeeld over een groot of interessant netwerk beschikken.

5. Persoonlijkheidsmacht. Oorspronkelijk referentiemacht genoemd. Hierbij heeft iemand zo’n grote aantrekkelijkheid (bv rond inspiratie, visie, grote daden, interessant leven, etc) dat dit een bewondering oproept en de neiging deze persoon te volgen. Denk aan politici, celebrities, of geschiedkundige grootheden (je kan postuum dus ook nog macht krijgen, al koop je daar nu misschien niet veel voor).

In zakelijk contact is een natuurlijke spanning tussen verschillende vormen van macht heel normaal. Is dat ongewenst? Nee, totaal niet, aannemende dat men “het juiste” voor ogen heeft (ja, dat kan zelfs bij dreigende macht, neem contact met me op voor uitleg, anders wordt de post te lang). Overigens is macht net weer wat anders dan overtuigen, waar net weer andere principes achter zitten.

In machtsituaties is het handig te herkennen wat er aan de hand is – je kan andersmans (ongewenste) macht deels neutraliseren door het bespreekbaar te maken, en/of door je eigen machtsgronden in de situatie te betrekken. Blijf je daarbij richten op win-win, zoals de succeseigenschappen het willen.

De SpeedMBA e-cursus is live!

Alles van business leren in je eigen tijd? Bestel dan snel de SpeedMBA
online cursus!


 

Bestel ook het boek!100 Business Bites

 

 

NIEUW: de e-course over ALLES van BUSINESS

Leer alles van business in je eigen tijd, wanneer jij wilt, voor een ultra-lage prijs
Share This